کلید محافظ جان چیست و چگونه عمل می کند؟

کلید محافظ جان (Residual Current Circuit Breaker ) کلیدی می باشد که با مقایسه جریان عبوری از سیم های رفت ( فاز ) و برگشت ( نول ) عبوری از خود در صورت اختلاف جریان بیش از 30 میلی آمپر عمل خواهد نمود و فرد را در مقابل برق گرفتگی و تجهیزات را در مقابل آتش سوزی محافظت می نماید. با توجه به نصب و خرابی سیستم های برقی گروه فنی مهندسی دراک سرویس خدمات در شیراز آماده همکاری جهت مشاوره ، نصب ، تعمیر و نگهداری هرگونه سیستم برقی به شما عزیزان می باشد.

کار کلید محافظ جان کنترل یا نظارت بر جریان عبوری از ورودی و خروجی خود می باشد. در صورت برابر بودن جریانهای ورودی و خروجی مدار را وصل و در صورت سنس اختلاف جریان معادل 30 میلی امپر ( یا امپر مشخص شده بر روی کلید ) سریعاٌ در کسری از ثانیه مدار را قطع می نماید.

در حالت نرمال جریان عبوری از ورودی و خروجی کلید های محافظ جان یکسان می باشد.

کلید های محافظ جان تک فاز دارای یک ورودی خروجی فاز و یک ورودی و خروجی نول می باشد ( دو پل ) ، و در مدل سه فاز دارای سه ورودی خروجی سه فاز و یک ورودی خروجی نول می باشند ( چهار پل ) .

کلید محافظ جان چیست

وظیفه فیوز محافظ جان چیست؟

همان گونه که از نام کلید پیداست وظیفه اصلی کلید محافظ جان ، محافظت از اشخاص در مقابل برق گرفتگی و وظیفه دوم آن محافظت از تجهیزات در مقابل آتش سوزی بر اثر نشتی جریان می باشد.

در صورتی که فردی با سیم های برق یا بدنه برق دار بدون ارت وسیله برقی که به کلید محافظ جان مجهز می باشد برخورد نماید ، بر اثر ایجاد مسیر جدید عبور جریان ( عبور جریان برق از بدن شخص به زمین ) و عدم عبور جریان عبوری از ورودی کلید در خروجی کلید و اختلاف جریان ایجاد شده پیش از رسیدن اسیب به فرد در معرض خطر مدار الکتریکی توسط کلید محافظ جان قطع میگردد.

هنگامی که تجهیز برقی دچار نشتی جریان شده باشد یا به اصطلاح عامیانه بدنه آن برق دار شده باشد اگر سیستم مجهز به سیم اتصال زمین باشد مقداری جریان نشتی از سیم رفت کلید عبور کرده و از مسیر اتصال زمین دفع می شود و جریان فوق از برگشت کلید عبور نمی کند و توسط سنسور کلید محافظ جان اختلاف جریان تشخیص داده می شود و کلید محافظ جان تجهیز و مدار را در مقابل نشتی جریان و آتش سوزی محافظت می نماید.

بر روی کلید های محافظ جان دکمه ای با کلمه  T مشخص شده که از این کلید جهت تست کلید استفاده می شود .

محل قرار گیری کلید محافظ جان ( فیوز جان ) در مدار

کلید های محافظ جان معمولا قبل یا بعد از فیوز های اصلی و به صورت سری با فیوز های اصلی در مدار قرار می گیرند برای مثال ابتدا یک فیوز 32 امپر در مسیر ورودی خط برق به جعبه فیوز قرار میدهیم و خروجی فیوز 32 را به ورودی فاز کلید محافظ جان وصل می نماییم ، نول ورودی به جعبه فیوز را نیز به ورودی کلید محافظ جان وصل نموده و خروجی فاز محافظ جان را به ورودی فیوز های خروجی انشعابات که معمولا فیوزهایی با سایز 10 تا 25 امپر می باشند وصل نموده و نول خروجی از کلید محافظ جان را به ترمینال ( شینه ) نول جعبه فیوز وصل می نماییم  .

محل قرار گیری کلید محافظ جان ( فیوز جان ) در مدار

 

جهت محافظت مدار در مقابل اتصال کوتاه و اضافه بار فیوزهای جداگانه ای در مسیر عبور جریان به صورت سری با کلید محافظ جان قرار می دهند .

جریان نامی و جریان عملکرد در فیوز محافظ جان

به طور تقریبی کلید های موجود در بازار دارای جریان نامی 16 تا 125 آمپر و رنج  جریان  نشتی 0.01 و 0.03 و 0.1 و 0.3 و 0.5 آمپر  بوده و دارای ولتاژ کاری 200 تا 400 ولت می باشد .

کلید های محافظ جانی که دارای حساسیت 30 میلی آمپر می باشند جهت حفاظت اشخاص در مقابل برق گرفتگی و تجهیزات در مقابل نشتی و کلید های بالاتر از 30 میلی آمپر جهت حفاظت تجهیزات الکتریکی در مقابل نشتی جریان و آتش سوزی کاربرد دارند .

جریان‌های نشتی کوچک را با فیوز ها معمولی نمی توان شناسایی کرد و جهت رفع این مشکل از کلید های محافظ جان استفاده می شود ، بدن انسان در مدت ۲۰۰ میلی ثانیه توانایی تحمل جریان ۳۰ میلی آمپری را دارد . زمانی که مقدار جریان نشتی از ۳۰ میلی امپر تجاوز نماید در کمتر از ۲۰۰ میلی ثانیه کلید محافظ جان مدار را قطع می نماید . در بخش های صنعتی از کلیدهای محافظ جانی که دارای جریان قطع بالاتر از 30 میلی آمپر  و زمان تاخیر قطع بیشتری هستند استفاده می شود .

بر روی کلید های محافظ جان دکمه ای با کلمه  T مشخص شده که از این کلید جهت تست کلید استفاده می شود .

هنگام عملکرد کلید محافظ جان چه باید کرد :

ابتدا تمامی فیوزها را قطع و کلید محافظ جان را وصل می نماییم ، در صورت وصل شدن کلید و پایداری آن با فشردن دکمه تست کلید ، سالم بودن کلید را مشخص می کنیم و فیوزها را به صورت یکی بعد از دیگری و با فاصله زمانی 30 ثانیه وصل می نماییم در صورتی که هنگام وصل هر فیوزی کلید محافظ جان عمل کرد مسیر همان فیوز را بررسی و مصرف کننده ها را از بابت نشتی چک و مشکل را برطرف می نمایم .

روش دیگر خارج کردن تمامی مصرف کنند ها از پریز برق و وصل نمودن تک تک مصرف کننده ها به شبکه برق با فاصله زمانی 30 ثانیه می باشد ، در این روش هنگام وصل مصرف کننده ای که دچار نشتی جریان شده کلید عمل می نماید و مصرف کننده دچار نشتی مشخص و باید رفع عیب نمایم .

جهت تست واحد های برقی مجهز به کلید محافظ جان دستگاهایی موجود می باشد ؛ ولی یک روش ساده استفاده از یک عدد لامپ ، هلدر و دو رشته سیم می باشد . ابتدا با فاز متر سوراخ فاز پریز را مشخص و دو سیم هلدر را به فاز و نول پریز وصل تا لامپ روشن گردد ، بعد سیم نول را از سوراخ پریز خارج و به ارت پریز وصل می نمایم  باید کلید سریعا عمل نماید .

نوشته شده توسط مهندس حمید شجاعیان